Jou Dwa Timoun Entènasyonal la, selebre chak ane 20 novanm, se yon okazyon enpòtan pou ogmante konsyantizasyon sou bezwen pou pwoteje dwa timoun yo atravè mond lan. Jou sa a tou komemore adopsyon an nan Konvansyon an 1989 sou Dwa yo nan Timoun nan pa Nasyon Zini. Selebrasyon ane sa a nan evènman yo pral pran plas alantou tèm nan "Se pou nou koute lavni an. Se pou nou defann dwa timoun nan." Se poutèt sa, fondasyon an "Zanmi Timoun" vle trase atansyon a sitiyasyon an mangonmen ak alarmant nan timoun an Ayiti. Nan yon kontèks kote dwa fondamantal yo seryezman menase pa kriz politik ak enstabilite enstitisyonèl, ensekirite, vyolans ak difikilte ekonomik, li enperatif ke vwa yo dwe tande. Li se tou yon tan ideyal ranfòse aksyon pwoteje timoun ayisyen yo ak lavni yo.
Jodi a, pandan y ap dè milyon de timoun atravè mond lan fè fas a defi yo nan chanjman nan klima ak devlopman teknolojik, timoun ayisyen jwenn tèt yo nan yon sitiyasyon inik ak kritik fè fas a ak ap monte ensekirite ki enplike jèn adolesan. Yo ekspoze a ensekirite chak jou, vyolasyon dwa fondamantal yo, ak aksè limite nan sèvis esansyèl. An Ayiti, timoun yo ap pote toucher konsekans ensekirite rampant ak enstabilite sosyal. Yo fè fas a vyolans, malnitrisyon, fòse deplasman, ak redwi aksè nan edikasyon, swen sante debaz, ak abri ki an sekirite. Sitiyasyon an se patikilyèman kritik nan sèten zòn iben tankou Port-au-Prince, kote plis pase 80% nan teritwa a se kontwole pa gwoup ame, dirèkteman menase dwa yo nan yon lavi diyite.
Tèm nan "Se pou nou koute lavni an" envite nou yo peye atansyon patikilye a bezwen yo ak aspirasyon nan jenerasyon ki pi piti. Pou timoun ayisyen, sa vle di k ap viv nan sekirite, ale nan lekòl san yo pa bezwen pè, ak benefisye de nitrisyon apwopriye. Malerezman, dwa sa yo inivèsèl yo souvan soti nan rive akòz yon kriz imanitè san parèy nan kote yo se viktim prensipal yo. Fondasyon an "Zanmi Timoun" tou avèti nan depòtasyon yo masiv nan sitwayen ayisyen pa Repiblik Dominikèn, ki gen ladan anpil timoun souvan ki poukont yo, ak nan atak renouvlab nan katye tankou Solino. Evènman sa yo agrave yon sitiyasyon deja tèt chaje, kote timoun ki vilnerab yo ekspoze a risk ogmante nan vyolans, abi, malnitrisyon, ak eksplwatasyon.
Fè fas a ak sitiyasyon sa a alarmant, "Zanmi Timoun" Fondasyon an mande pou mobilizasyon imedya nan otorite yo ayisyen, òganizasyon entènasyonal yo, ak tout aktè nan sosyete sivil la pou pwoteksyon minim pou timoun ak jèn moun. Nan pèspektiv sa a, li rekòmande:
1. Aplike règleman efikas pou pwoteje timoun yo nan zòn ki pi frajil yo.
2. Kreyasyon pwogram sipò pou fanmi ki afekte nan kriz aktyèl la.
3. Kowòdinasyon ranfòse nan efò nasyonal ak entènasyonal pou reponn a ijans imanitè sa a ki timoun yo se premye viktim yo.
Fondasyon "Zanmi Timoun" rete byen angaje nan pwoteksyon ak defans dwa timoun yo an Ayiti epi li kontinye defann sekirite yo, edikasyon yo, ak byennèt yo dwe priyorite nasyonal. Ansanm, kite a koute tan kap vini an. Se pou nou bay timoun yo nan Ayiti vle di yo rèv ak bati yon pi bon avni. Se pou nou pa kite yo viktim yo an silans nan kriz sa a. Si nou pa aji jodi a, nou riske konpwomèt lavni nan yon jenerasyon tout antye. Timoun yo se lavni nan nasyon an ayisyen: pwoteksyon yo se yon responsablite kolektif.
Fè nan Port-au-Prince, 20 novanm, 2024.
Besnard Felix
Manadjè Pwogram Entèvansyon
ak reentegrasyon sosyal
Tel: +509 3847 8918