Malgre ratifikasyon CRC an Ayiti an 1994, dwa timoun yo kontinye vyole nan tout aspè. Timoun yo pa vrèman jwi privilèj yo akòde yo pa konvansyon an te di ki se nan amoni ak lwa a manman nan peyi a, sètadi amande konstitisyon an ayisyen nan 1987. Lèt la, sa yo atik 19 a 51 ki fè fas ak dwa moun fondamantal, sibvansyon imprescriptible, dwa inalienabl nan timoun nan, men an reyalite li se byen opoze a. Ta dwe eta a pran responsablite pou timoun an Ayiti.
Apre adopsyon CRC pa Asanble Jeneral Nasyonzini an nan dat 20 novanm 1989, dat sa a komemore Jou Mondyal la; Chak ane li komemore nan tout mond lan. Malerezman, se jou sa a trè enpòtan komemore nan yon kontèks nan endiyasyon, anmè, dèy ak anpil lòt tribilasyon an Ayiti. Gangsterization nan katye nan zòn nan metwopoliten nan Port-au-Prince ak nan anpil lòt vil pwovens nan peyi a di anpil sou sitiyasyon an nan timoun k ap viv nan zòn ki defavorize. Selon rapò ki te pibliye pa òganizasyon dwa moun, ak byen souvan nan videyo sikile sou rezo sosyal, timoun ki gen laj ant 12 ak 16, ki moun ki ta dwe nan salklas la, angaje yo nan zak bandi epi yo pafwa viktim vyolans.
Kontinwe, "Zanmi Timoun" fondasyon an mete aksan sou ki, si pa gen anyen ki fèt, nan tan kap vini an pa twò lwen, sitiyasyon an nan peyi a ta riske konpwomèt lavni nan timoun li yo ak ta gen konsekans grav sou sitwayen yo ak sosyete an jeneral. Nan ti bout tan, malgre fleo yo divès kalite ki soti nan ki kategori sa a vilnerab soufri, otorite yo konsène pa janm konsidere kòm yon politik jèn reyèl. Anplis de sa, an Ayiti timoun ki vilnerab yo bliye pa eta a, bagay la anpil ki ta dwe pran swen yo, sipòte yo, tramples sou yon baz chak jou sa ki vrèman fondamantal yo. Men sa yo enkli, pami lòt bagay, aksè nan bon jan kalite edikasyon ak sant fòmasyon pwofesyonèl nan zòn ki defavorize. Anplis de sa, pa gen okenn aksè nan swen sante ak devlope espas lwazi yo pa disponib nan timoun ayisyen. Se konsa, manm sa yo mizerab nan sosyete a ki te komèt pa gen okenn peche wè dwa yo vyole, flouted, ak deletye chak jou.
Dapre yon atik ki te pibliye nan jounal chak jou Le Nouvelliste an Me 2019 an Ayiti, plis pase 80% nan timoun yo soufri kèk fòm vyolans fizik, emosyonèl oswa seksyèl nan kominote yo. Ki sa ki nan vin pi mal, lekòl la, ki se yon espas pou transmèt valè, respè ak estanda, pa kanpe deyò. Nan Jérémie, nan yon enstitisyon edikatif te site pa yon rapò envestigasyon te pote soti nan Idette, plis pase 40 minè te vin ansent. Anplis de sa, trè dènyèman nan yon òfelina, 13 ti fi yo te swadizan vyole pa pastè. Sa yo predatè seksyèl vyole dwa sa yo minè ak fin sal imaj yo. Li se yon abi konfyans, yon abi pouvwa.
komemorasyon sa a se yon opòtinite pou trase atansyon otorite leta yo ak fanmi yo ki konstitye soubasman nan sosyete a bezwen pou fè angajman yo ak responsablite yo pou asire respè pou tout timoun yo an Ayiti.
fè nan Port-au-Prince, 19 novanm, 2020
Joseph Richard Fortune
Manadjè Kominikasyon
(509) 31 87 7363